Leiderschap gebeurt in contact
Het moment waar ik vaak aan moet denken als het over contact gaat, is uit de tijd dat ik voorzitter was van de tennisvereniging. Ik was dertig. In het bestuur zat een man die ik hier Cor zal noemen.
Cor was al met pensioen. Hij was zijn hele leven politierechter geweest. Hij had een houding die je bijna lijfelijk kon voelen en een lage stem die weinig ruimte liet voor twijfel. Op het moment dat hij een ruimte binnenkwam, gebeurde er iets met mij. Alsof ik tien jaar jonger werd, nog voordat hij iets had gezegd.
In het overleg merkte ik dat ik bezig was met hem. Met een knikje. Een bevestiging. Een lach. Niet eens heel bewust, maar wel consequent. Cor gaf die nooit. Hij had vooral commentaar. Hij stelde vragen, corrigeerde, zette structuren neer. Terugkijkend zou je kunnen zeggen dat hij stevig vanuit een structurerende positie sprak. Maar toen voelde het vooral als: hier moet ik me toe verhouden.
In het begin had ik daar moeite mee. Ik paste me aan. Ik hield rekening. Ik zocht, ongemerkt, naar goedkeuring. Dat vond ik niet leuk aan mezelf, maar ik zag het pas later. Op dat moment voelde het vooral logisch. Hij was ouder, ervaren, dominant aanwezig. En ik was voorzitter, maar ook dertig.
Naarmate ik hem beter leerde kennen, veranderde er iets. Ik merkte dat ik steviger werd in het contact. Dat ik hem ook feedback durfde te geven. Dat ik niet alleen meer reageerde, maar ook positie innam. Soms stapte ik zelf ook in een meer structurerende rol naar hem toe. Dat ging niet vanzelf, maar het gebeurde wel.
En toch bleef het contact ongelijk.
Er was een dag waarop we een lange brainstormsessie hadden met het bestuur. Halverwege de dag stond Cor op en liep weg. Gewoon, omdat hij er klaar mee was. Ik weet nog dat ik daar zat en niets zei. Het kwam niet eens in me op om er iets van te zeggen. Terwijl ik bij vrijwel iedereen anders dat wel had gedaan.
Dat moment is me altijd bijgebleven. Niet omdat hij wegliep, maar omdat ik mezelf niet herkende. Mijn leiderschap hield daar op. Niet bewust, niet als keuze, maar omdat het contact iets in mij raakte waar ik op dat moment geen woorden of beweging voor had.
Tegelijkertijd was Cor niet alleen maar nors.
Het was coronatijd. In de groepsapp van het bestuur ging het regelmatig los na persconferenties. Regels, uitzonderingen, hoe we dit in vredesnaam op de tennisbaan moesten toepassen. In die groepsapp was Cor fel, stellig, soms zelfs bits. Maar dan appte hij mij privé. Met tips. Met meedenken. Met zorg voor hoe we het goed konden doen.
Dat contrast was verwarrend en tegelijk veelzeggend. In de groep was hij hard. Eén-op-één was hij betrokken. Alsof er verschillende lagen in het contact waren, die niet vanzelf samenkwamen.
Wat mij dit contact heeft geleerd, is dat leiderschap niet losstaat van wie je tegenover je hebt. Ik was dezelfde persoon, met dezelfde rol, maar niet in elk contact dezelfde leider. Bij Cor werd iets in mij kleiner, zoekender, voorzichtiger. Bij anderen was ik vanzelfsprekend duidelijker en begrenzender.
Dat zegt iets over hem. Maar minstens zoveel over mij.
Leiderschap gebeurt niet alleen in besluiten of woorden, maar in de subtiele bewegingen van contact. In wat iemand bij je oproept. In hoe oud je je ineens voelt. In waar je ruimte inneemt en waar je die laat liggen, soms zonder het te merken.
Pas later begreep ik dat dit geen kwestie was van goed of fout leiderschap. Het ging over bewustzijn. Over zien wat er gebeurt tussen jou en de ander, en wat dat met jou doet. Zolang je dat niet ziet, stuurt het contact jou. Op het moment dat je het wel ziet, ontstaat er keuze.
Ik kijk met mildheid terug op hoe ik toen was. Ik was jong, lerend, zoekend. En tegelijk zie ik hoe precies dat contact me heeft gevormd. Niet ondanks de spanning, maar dankzij.
Leiderschap ontstaat niet in je hoofd. Het ontstaat daar waar jij en de ander elkaar raken. Soms soepel. Soms schurend. En vaak precies daar waar je het liever niet zou hebben.
Vragen om bij stil te staan
- Bij wie merk jij dat je ineens kleiner, voorzichtiger of juist harder wordt dan je eigenlijk wilt?
- Wat gebeurt er met jouw leiderschap in dat contact?
Wat zie je pas achteraf, maar nog niet terwijl je erin zit?
